Adfer Cynefinoedd – Egwyddorion ac Ymarfer

Croeso i'n cyfres newydd o ysgrifau 'ar-lein' sy'n edrych ar adfer cynefinoedd bywyd gwyllt. Mae'r ysgrifau hyn yn seiliedig ar ein llyfrynnau canllawiau cadwraeth ymarferol ac erthyglau o'n cylchlythyr.

Elfen hanfodol o astudiaeth achos Fferm Denmark fu integreiddio cynefinoedd, sef cyfuno amrywiaeth eang o laswelltir, coetir, prysgwydd a gwlyptiroedd. Bellach, mae'r gwrychoedd diraddiedig, y coed tenau eu gorchudd a'r caeau a oedd wedi'u draenio a'u gwrteithio'n drwm wedi mynd; yn eu lle ceir darn ffyniannus o gefn gwlad, yn llawn bioamrywiaeth lle gwelir coridorau a gynlluniwyd yn strategol er mwyn hwyluso symudiad rhywogaethau.

Mae Fferm Denmark bellach yn cynnig 'banc' genetig  poblogaethau rhywogaethau a allai ehangu i'r cefn gwlad o'u hamgylch. Ni all hyn ddigwydd oni bai fod y bywyd gwyllt yn gallu croesi ardaloedd llai croesawgar trwy gysylltiadau sy'n 'gyfeillgar i fywyd gwyllt' megis stribedi cynefinoedd, coridorau a cherrig sarn; mae hyn yn arbennig o wir am rywogaethau sy'n methu hedfan neu nad ydynt yn cael eu chwythu i safleoedd eraill gan y gwynt.

Ers tro bellach, mae'r Ymddiriedolaeth wedi bod yn hyrwyddo integreiddio cynefinoedd a chreu cysylltiadau ar draws cefn gwlad 'cyffredin', tir tu allan i warchodfeydd natur neu gynlluniau amaeth-amgylchedd, y gellir ei reoli i helpu cynnal amrywiaeth ehangach o fywyd gwyllt, yn enwedig os gall rhywogaethau symud rhwng 'ynysoedd' o gynefinoedd ar draws ardaloedd sy'n cael eu rheoli'n ddwysach. Mae'r cysyniad allweddol hwn o greu cysylltiadau rhwng cynefinoedd bellach wedi'i gynnwys mewn dysgeidiaeth cadwraeth ryngwladol. Mae Cyfarwyddeb Cynefinoedd yr UE sef Natura 2000 (i hyrwyddo 'Ardaloedd Cadwraeth Arbennig' ar hyd a lled Ewrop) yn nodi y dylai Aelod Wladwriaethau geisio sicrhau bod y dulliau o reoli cefn gwlad tu allan i ardaloedd Natura 2000 yn helpu planhigion ac anifeiliaid i oroesi mewn ardaloedd gwarchodedig a symud rhyngddynt. Mae ein erthygl flaen ni Clytwaith o Natur yn crynhoi'r syniad strategol yma tuag adfer cynefinoedd lletach.